Van 10 oktober tot 15 november organiseert de gemeente een grote oproep tot kandidaten: ze gaat op zoek naar 33 bewoners die willen zetelen in de Burgerevaluatieraad van Oudergem. Drieëndertig Oudergemnaren worden opgeleid en vergoed om het beleid van de gemeente op een neutrale en onafhankelijke manier tegen het licht te houden.
Werkt de gemeente efficiënt? Doet ze echt wat de Oudergemnaren verwachten? En is ze wel eenduidig in haar beslissingen?
Om die vragen neutraal en onafhankelijk te beantwoorden, heeft Oudergem besloten om de Burgerevaluatieraad op te richten. Dat instrument is het resultaat van een grondige evaluatie en onderzoek, uitgevoerd in samenwerking met de onderzoekers van het Policy Lab van de ULB.
"Het is voor een gemeente heel eenvoudig om te zeggen wat ze allemaal gedaan heeft, dat ze innovatief is of dat ze de beste is", vertelt de burgemeester. "Maar in een wereld waarin fake news ons aan alles laat twijfelen, volstaat dat niet meer. We hebben daarom besloten om de inwoners de macht te geven om te beoordelen wat we doen."
Voor het eerst in Europa gaan inwoners dus elk jaar het beleid van hun gemeente beoordelen. "De Burgerevaluatieraad zal bestaan uit 33 vrijwillige inwoners", aldus Sarah Touil, verantwoordelijke van de dienst Participatie. "We lanceren dan ook een grote oproep tot kandidaten. Elke Oudergemnaar van 18 jaar of ouder kan vanaf 10 oktober reageren. Het enige wat je moet doen, is het kandidatuurformulier invullen (zie verder in dit nummer). We gaan ook de wijken in om bewoners die minder vertrouwd zijn met het internet uit te nodigen zich kandidaat te stellen."
Na de oproep worden de 33 leden van de Raad willekeurig geloot volgens een gestratificeerde steekproef.
De installatie van de Burgerevaluatieraad staat gepland voor begin januari 2027. De leden beginnen dan aan hun opdracht met een opleiding van drie halve dagen over de bevoegdheden en de werking van de gemeente. "Het wordt een heel toegankelijke maar onmisbare opleiding om te weten tot waar de bevoegdheden van de gemeente reiken en om de evaluatie te richten op wat er echt toe doet voor de gemeente."
Na de opleiding zullen de leden van de BER in staat zijn om met het eigenlijke evaluatiewerk te beginnen. De eerste sessie staat gepland voor maart 2027 en zal gaan over wat er in 2026 is gerealiseerd.
Elke schepen en elke gemeentelijke dienst zal tegenover de 33 bewoners verantwoording afleggen over wat er is gepland, wat er is gerealiseerd, wat er vertraging heeft opgelopen en waarom.
Twee specifieke documenten zullen de leidraad voor het proces vormen: het stappenplan waarin de geplande acties voor de legislatuur staan en de jaarlijkse activiteitenverslagen van de gemeentelijke diensten. "De BER zal zich ook baseren op de resultaten van een grote tevredenheidsenquête die we elk jaar tussen december en januari zullen organiseren", vult de burgemeester aan. "Het werk zal dus verankerd zijn in de realiteit van de diensten, maar ook in die van de inwoners."
De evaluatie wordt gestructureerd rond drie criteria uit de evaluatiecriteria van de OESO: de doeltreffendheid, die meet wat er wel en wat er niet is gedaan, en waarom; de relevantie, die kijkt of de acties aansluiten bij de behoeften van de inwoners; en ten slotte de coherentie, die beoordeelt of de projecten goed op elkaar aansluiten. "De evaluatiecriteria van de OESO zijn aangepast door het Policy Lab van de ULB om toegankelijk en uitvoerbaar te blijven voor inwoners die niet per se auditdeskundigen zijn", benadrukt Sarah Touil. "Het evaluatieprincipe blijft echter volledig hetzelfde. De BER zal dus gebruikmaken van een volledig neutrale objectiveringstool die een objectief resultaat garandeert."
Het proces wordt elk jaar georganiseerd en afgesloten met een openbare terugkoppeling. "Deze sessie vindt plaats in juni, op dezelfde dag als de Apero van de Inwoners", verduidelijkt Sarah Touil. "Iedereen is welkom om te luisteren hoe de diensten en de schepenen verantwoording afleggen, vragen stellen en kennisnemen van de resultaten van de beoordeling van de BER". De resultaten worden ook online gepubliceerd en officieel gepresenteerd aan de gemeenteraad.
"De BER is geen vervanging voor de gemeenteraad of het college, die vanzelfsprekend het gemeentelijk beleid blijven sturen", benadrukt de burgemeester. "Wat we toevoegen, is een directe betrokkenheid van de inwoners om het beleid van de gemeente te monitoren, het goed te laten aansluiten bij wat ze nodig hebben en, indien nodig, bij te sturen."
Aan het einde van de legislatuur zullen deze opeenvolgende evaluaties leiden tot een memorandum dat wordt overhandigd aan alle lijsten die tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2030 naar de kiezer gaan.