In Brussel worden de binnenterreinen van huizenblokken vaak onderbenut: te versteend, ongezellig of wanordelijk. Toch vormen deze ruimtes - tuinen, terrassen, balkons of gemeenschappelijke binnenplaatsen - een echte hefboom voor het verbeteren van de leefomgeving, zowel op het niveau van de woning als van de wijk. Ze zijn goed voor 30% van de groene ruimtes en kunnen bijdragen aan een transitie naar een duurzamere stad, die aangenamer, zelfvoorzienender en beter bestand is tegen extreme weersomstandigheden.

De hoofdstad, en meer bepaald de Vijfhoek, is een sterk versteend gebied. Ondoorlaatbare oppervlakken overheersen er, de groene ruimtes zijn onvoldoende en ongelijk verdeeld, en veel plaatsen zijn sterk blootgesteld aan zon en geluid. Gezien de dringende uitdagingen op het gebied van klimaat, milieu en het welzijn van de inwoners kunnen we op verschillende niveaus handelen, en dat van het individu is van groot belang.

De klimaatcrisis uit zich in vaker voorkomende hittegolven, die het stedelijk hitte-eilandeffect versterken, en in periodes van hevige regenval die overstromingen veroorzaken als gevolg van de verharding van de bodem. De milieucrisis herinnert ons eraan dat de afname van de biodiversiteit de ecosystemen waarvan we afhankelijk zijn, kwetsbaarder maakt, waardoor het versterken van de ecologische verbindingen in de stad onontbeerlijk is. Ten slotte benadrukt de noodzaak van welzijn de essentiële rol van de natuur in onze levenskwaliteit: zij bevordert sociale contacten en herbronning en draagt ertoe bij dat de stad beter bestand is tegen de klimaatveranderingen.

Om deze drie uitdagingen het hoofd te bieden, is het van essentieel belang dat we samen een ‘sponsstad’ opbouwen. Met name door onze privéruimtes op grote schaal te vergroenen. Op de natuur gebaseerde oplossingen zijn ideaal: ze zijn eenvoudig te realiseren, robuust, duurzaam, zuinig en vergen weinig onderhoud. Het is ook van essentieel belang om het regenwater te beheren, waarbij de nadruk ligt op het opvangen, opslaan, laten infiltreren in de bodem of hergebruiken ervan in de woning. 

4 concrete en budgetvriendelijke manieren om de binnenterreinen van uw huizenblokken opnieuw in te richten 

• Plant bomen: bomen zijn de beste bondgenoten tegen hitte en de gevolgen van stortregens. Ze bieden bescherming tegen zonnestraling door schaduw te bieden en zorgen voor verkoeling dankzij hun evapotranspiratie. Bovendien stabiliseren ze de bodem en maken ze deze beter waterdoorlatend dankzij hun wortels en het vergaan van hun bladeren op de grond. Ten slotte tempert hun bladerdak hevige regenval en vormt het een natuurlijke windbreker tijdens zware onweersbuien. 
• Zorg voor een zo divers mogelijke beplanting: geef de voorkeur aan inheemse, vaste en winterharde soorten die zijn aangepast aan ons klimaat en die niet elk jaar opnieuw hoeven te worden geplant. Maak ook gebruik van de hoogteverschillen en de afwisseling tussen planten om de schaduw te maximaliseren. Vervang, waar mogelijk, gemene muren door groene afscheidingen: deze temperen de hitte, dempen het geluid, houden de wind tegen en bevorderen de biodiversiteit. Laat ten slotte ruimte voor spontane planten (zoals klimop), die vaak het best zijn aangepast aan de lokale omstandigheden en de veranderingen in het klimaat. 
  "Niet alle groene ruimtes zijn gelijk. Een gazon bijvoorbeeld is op zichzelf weinig interessant, omdat het weinig biologische diversiteit biedt en doorgaans regelmatig besproeid moet worden. Het is daarom beter om, als aanvulling op het gazon, dichte zones met een grote diversiteit aan beplanting aan te leggen. Dit bevordert de vestiging van vlinders, insecten, vogels en kleine zoogdieren en hun natuurlijke vijanden, die zo evenwichtige ecosystemen zullen vormen", legt William Delvoye, adviseur bij Homegrade, uit.
• Maak uw terrassen waterdoorlatend en kies de materialen op basis van de oriëntatie. Harde en donkere materialen houden bijvoorbeeld sneller warmte vast, in tegenstelling tot lichte of houten bekledingen. Verzorg ook uw bodem en bedek deze om hem levendiger, vochtrijk en doorlatend te maken. Zo zal hij uitzonderlijke regenval des te beter kunnen opvangen.
• Denk aan het regenwaterbeheer: een eerste optie is om het op te vangen of op te slaan voor later gebruik, bijvoorbeeld via een regenwaterput of een kleine vijver. Een andere mogelijkheid is om het zo lang mogelijk ter plaatse te houden om afvloeiing te beperken, de bodem aan te vullen en beter het hoofd te bieden aan droogteperiodes.

Ook zonder buitenruimte zijn er oplossingen mogelijk 

Het is ook mogelijk om gezamenlijk actie te ondernemen door samen met de buren gemeenschappelijke ruimtes in te richten. Het begroenen van gevels, balkons of daken is eveneens een doeltreffende oplossing. 

In een stad met meer dan een miljoen inwoners telt elk gebaar mee om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken. Door de natuur haar gang te laten gaan, brengt ze ons veel meer welzijn dan we denken.

Hoe kan Homegrade u helpen? 

Homegrade is het advies- en begeleidingscentrum voor privéhuisvesting in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het richt zich tot alle particulieren – huurders, eigenaars of mede-eigenaars – die de levenskwaliteit in hun woning willen verbeteren en de milieu-impact ervan willen verminderen.

Homegrade begeleidt alle Brusselaars om hun woning op een verantwoorde manier te gebruiken en te renoveren.

Contacteer Homegrade

• Telefoon: 1810 of 02 219 40 60 (dinsdag tot vrijdag van 10.00 u. tot 12.00 u. en van 14.00 u. tot 16.00 u.)
• Loket: Queteletplein 7 – 1210 Brussel (openingsuren zijn te raadplegen op de website van Homegrade)
• Online: www.homegrade.brussels